Sovyetler Birliği döneminde başlayan ve gökyüzüne devasa bir ayna yerleştirerek geceleri aydınlatmayı hedefleyen sıra dışı proje, bilim dünyasının tozlu raflarından bugünün tartışmalarına geri dönüyor. Vladimir Syromyatnikov tarafından geliştirilen Znamya projesi, güneş yelkeni teknolojisinden esinlenerek karanlık saatleri sanayileşme adına kullanmayı amaçlamıştı.
SSCB’nin son dönemlerinde atılan bu iddialı adım, kağıt inceliğindeki özel malzemeler sayesinde uzayda dev bir yansıtıcı yüzey oluşturma fikrine dayanıyordu. Projenin en somut aşaması olan Znamya 2, sadece 4 kilogram ağırlığında olmasına rağmen 20 metre genişliğindeki dairesel yapısıyla dikkat çekiyordu.
1993 yılının Şubat ayında, Mir uzay istasyonuna ikmal yapan Progress M-15 aracından ayrılan bu yapı, uzay boşluğunda adeta bir çiçek gibi açıldı. Deney sonucunda Avrupa semalarına 6 dakika boyunca 4 kilometre genişliğinde bir ışık huzmesi yansıtıldı. Yerden bakanlar bulutların arasından gelen bu kısa süreli parlamayı net şekilde görebiliyordu.
İlerleyen yıllarda Sibirya gibi elektriğe erişimin zor olduğu bölgeleri sürekli aydınlatmak adına planlar yapıldıysa da, 1999 yılında gerçekleşen Znamya 2.5 denemesi teknik bir aksaklık nedeniyle hüsranla sonuçlandı. Antene takılan ayna, projenin rafa kaldırılmasına yol açtı.
Günümüzde ise bu fikir, özel şirketlerin yörüngeye binlerce yansıtıcı uydu yerleştirme projeleriyle yeniden gündemde. Ancak bu yeni girişimler, gökyüzünün doğallığını bozacağını iddia eden astronomlar tarafından büyük tepkiyle karşılanıyor.
